Tabele zasad są przepisywane z tekstów urzędowych i porównywane z nimi przy każdej zmianie. Narzędzie ci pomaga; przeczytaj jego uwagi, zanim wydrukujesz etykietę na sprzedaż.
Small Print Labels

Przewodniki / Wyróżnianie alergenów

Czy w domowych wypiekach trzeba wyróżniać alergeny?

Opublikowano: 13 października 2026. Ostatnie sprawdzenie przepisów: 25 września 2026. Informacje o etykietowaniu, nie opinia prawna.

Na żywności opakowanej tak: każda z 14 substancji z załącznika II musi być w wykazie składników wyróżniona pismem, które wyraźnie odróżnia ją od reszty wykazu. Tak stanowi art. 21 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności. Co osoba sprzedająca domowe wypieki musi podać w Polsce, zależy od sposobu sprzedaży: ciasto zapakowane i wysłane klientowi to żywność opakowana z pełną etykietą; ciasto zapakowane do bezzwłocznej sprzedaży w miejscu sprzedaży, zanim ktoś je zamówi, a także kawałek sprzedawany bez opakowania albo zapakowany na życzenie klienta mają natomiast na wywieszce lub w inny sposób, w miejscu dostępnym bezpośrednio klientowi, nazwę, nazwę producenta i wykaz składników z informacjami o alergenach z art. 21, a pieczywo także masę jednostkową (§ 19 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2014 r.). Lista 14 substancji jest w każdym przypadku taka sama.

Sama zasada

Art. 9 ust. 1 lit. c) wymienia wśród obowiązkowych danych szczegółowych „wszelkie składniki lub substancje pomocnicze w przetwórstwie wymienione w załączniku II lub uzyskane z substancji lub produktów wymienionych w załączniku II, powodujące alergie lub reakcje nietolerancji, użyte przy wytworzeniu lub przygotowywaniu żywności i nadal obecne w produkcie gotowym, nawet jeżeli ich forma uległa zmianie”. Art. 21 ust. 1 mówi, jak: a) w wykazie składników, „z dokładnym odniesieniem do nazwy substancji lub produktu wymienionego w załączniku II”, oraz b) tak, że „nazwa substancji lub produktu wymienionego w załączniku II jest podkreślona za pomocą pisma wyraźnie odróżniającego ją od reszty wykazu składników, np. za pomocą czcionki, stylu lub koloru tła”. Gdy kilka składników pochodzi od jednej substancji z załącznika II, określa się to przy każdym z nich. Jeżeli nie ma wykazu składników, zastępuje go słowo „zawiera”, po którym podaje się nazwę z załącznika II. Oznaczenie nie jest wymagane, gdy nazwa środka spożywczego wyraźnie odnosi się do danej substancji.

14 substancji z załącznika II

  1. Zboża zawierające gluten, tj. pszenica (w tym orkisz i pszenica khorasan), żyto, jęczmień, owies lub ich odmiany hybrydowe, a także produkty pochodne, z wymienionymi tam wyjątkami
  2. Skorupiaki i produkty pochodne
  3. Jaja i produkty pochodne
  4. Ryby i produkty pochodne, z wymienionymi tam wyjątkami
  5. Orzeszki ziemne (arachidowe) i produkty pochodne
  6. Soja i produkty pochodne, z wymienionymi tam wyjątkami
  7. Mleko i produkty pochodne (łącznie z laktozą), z wymienionymi tam wyjątkami
  8. Orzechy, tj. migdały, orzechy laskowe, orzechy włoskie, orzechy nerkowca, orzechy pekan, orzechy brazylijskie, pistacje/orzechy pistacjowe, orzechy makadamia lub orzechy Queensland, a także produkty pochodne, z wymienionym tam wyjątkiem
  9. Seler i produkty pochodne
  10. Gorczyca i produkty pochodne, z wymienionym tam wyjątkiem (rozporządzenie (UE) 2024/2512)
  11. Nasiona sezamu i produkty pochodne
  12. Dwutlenek siarki i siarczyny w stężeniach powyżej 10 mg/kg lub 10 mg/litr w przeliczeniu na całkowitą zawartość SO2
  13. Łubin i produkty pochodne
  14. Mięczaki i produkty pochodne

Odniesienie dotyczy nazwy z wykazu: „pszenica”, a nie „gluten”; „migdały”, a nie „orzechy”. W wypiekach chodzi najczęściej o zboża, jaja, mleko, orzechy, orzeszki ziemne, soję (w czekoladzie i margarynie), sezam i siarczyny (w suszonych owocach).

Sposób sprzedaży decyduje o etykiecie

Jak żywność trafia do klientaCzego wymagają przepisy (Polska)
Żywność opakowana: zapakowana przed oferowaniem na sprzedaż, sprzedawana na odległość lub przez inne przedsiębiorstwo (zamówienia wysyłane pocztą, dostawa do kawiarni)Wszystkie dane szczegółowe z art. 9 na opakowaniu: nazwa, wykaz składników z wyróżnionymi alergenami, ilość netto, data minimalnej trwałości lub termin przydatności do spożycia, warunki przechowywania, nazwa i adres podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo spożywcze i pozostałe.
Pakowana do bezzwłocznej sprzedaży (ciasta zapakowane w pudełka w miejscu sprzedaży, zanim ktoś o nie poprosi, brownie zawinięte na ladzie)§ 19 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 23 grudnia 2014 r.: nazwa środka spożywczego (art. 17 rozporządzenia nr 1169/2011), nazwa albo imię i nazwisko producenta, wykaz składników zgodnie z art. 18 do 20 tego rozporządzenia, „z uwzględnieniem informacji, o których mowa w art. 21 tego rozporządzenia”, klasa jakości handlowej, jeżeli została ustalona, a w przypadku pieczywa dodatkowo masa jednostkowa i informacja „pieczywo produkowane z ciasta mrożonego” albo „pieczywo produkowane z ciasta głęboko mrożonego”, gdy zastosowano taki proces. Informacje te podaje się „w miejscu sprzedaży na wywieszce dotyczącej danego środka spożywczego lub w inny sposób, w miejscu dostępnym bezpośrednio konsumentowi finalnemu”. § 19 wymaga więc tych informacji na wywieszce, a nie pełnej etykiety z art. 9 na opakowaniu; Natasha's Law w Zjednoczonym Królestwie (po angielsku) wymaga natomiast nazwy i wykazu składników na samym opakowaniu.
Bez opakowania lub pakowana w pomieszczeniu sprzedaży na życzenie klienta (kawałek ukrojony z blachy, tort zamówiony przy ladzie i zapakowany dla tego klienta)Ta sama wywieszka z § 19 ust. 2 (albo inny sposób, w miejscu dostępnym bezpośrednio konsumentowi finalnemu) z tymi samymi informacjami z § 19 ust. 1: nazwa, producent, wykaz składników z informacjami o substancjach z załącznika II i, dla pieczywa, masa jednostkowa.

Art. 2 ust. 2 lit. e) określa „żywność opakowaną” jako pojedynczą sztukę „składającą się ze środka spożywczego i opakowania, w które został on zapakowany przed oferowaniem na sprzedaż” i dodaje, że „żywność opakowana” „nie obejmuje żywności pakowanej w miejscu sprzedaży na życzenie konsumenta lub pakowanej do bezpośredniej sprzedaży”. Dla tej żywności i dla „oferowania środków spożywczych do sprzedaży konsumentom finalnym lub zakładom żywienia zbiorowego bez opakowania” art. 44 ust. 1 wprowadza obowiązek podania alergenów, a pozostałe dane szczegółowe pozostawia państwom członkowskim; w Polsce robi to § 19 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych. Jego ust. 1 wymienia te same trzy przypadki, przy czym zamiast słów „pakowania do bezpośredniej sprzedaży” z art. 44 używa słów „pakowania do bezzwłocznej sprzedaży”, i obowiązuje także wtedy, gdy żywność jest oferowana zakładom żywienia zbiorowego (rozporządzenie unijne podaje jako przykłady „restauracje, stołówki, szkoły, szpitale i przedsiębiorstwa świadczące usługi gastronomiczne”). Pozostałe punkty § 19 dotyczą innych produktów (produktów rybołówstwa mrożonych glazurowanych, mięsa, ziemniaków, owoców i warzyw, bananów, napojów alkoholowych). Gdy przypadek leży na granicy dwóch wierszy, zapytaj organ, który kontroluje informacje na temat żywności.

Zamówienie przyjęte telefonicznie, wiadomością lub przez stronę internetową to sprzedaż na odległość: w przypadku żywności opakowanej obowiązkowe informacje, z wyjątkiem daty minimalnej trwałości lub terminu przydatności do spożycia, muszą być dostępne przed dokonaniem zakupu, a wszystkie obowiązkowe dane szczegółowe w momencie dostawy (art. 14 ust. 1); w przypadku żywności nieopakowanej dane szczegółowe wymagane na mocy art. 44, w tym alergeny, udostępnia się w ten sam sposób (art. 14 ust. 2). Obowiązki zależą od sposobu sprzedaży, a nie od tego, kto sprzedaje: kto wysyła domowe wypieki na zamówienie, jest przy tych zamówieniach w pierwszym wierszu, niezależnie od wielkości działalności.

W Polsce język oznakowania określa art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia: „Środki spożywcze wprowadzane do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej muszą być oznakowane w języku polskim. Środki spożywcze mogą być ponadto oznakowane w innych językach.”

Jak zrobić to dobrze

Powiązane pytania

Jaki krój pisma liczy się jako wyróżnienie?

Zgodnie z art. 21 ust. 1 lit. b) nazwa substancji lub produktu wymienionego w załączniku II „jest podkreślona za pomocą pisma wyraźnie odróżniającego ją od reszty wykazu składników, np. za pomocą czcionki, stylu lub koloru tła”. Najczęściej wybiera się pogrubienie, bo przetrwa kserowanie i drobny druk; nadają się też wielkie litery, kursywa, podkreślenie lub kolorowe tło, o ile alergen odróżnia się od otaczających go słów. Wyróżnia się samo słowo alergenu, a nie cały składnik: w „mąka pszenna” słowo „pszenna”.

Czy trzeba go wyróżniać za każdym razem?

Tak: gdy kilka składników pochodzi od jednej substancji lub produktu z załącznika II, „w etykietowaniu jest to sprecyzowane w odniesieniu do każdego takiego składnika lub substancji pomocniczej w przetwórstwie” (art. 21 ust. 1). Masło (mleko), serwatka (mleko) i czekolada mleczna mają więc każde swoje wyróżnienie. Odniesienie dotyczy nazwy z załącznika II: „pszenica” lub „jęczmień”, a nie samo „gluten”, oraz „migdały” lub „orzechy laskowe”, a nie same „orzechy”.

Czy zamiast tego mogę napisać osobny wiersz „Zawiera: mleko, jaja”?

Tylko wtedy, gdy nie ma wykazu składników: wtedy, zgodnie z art. 21 ust. 1, oznaczenie alergenów „obejmuje słowo »zawiera«, po którym podana jest nazwa substancji lub produktu wymienionego w załączniku II”. Gdy wykaz jest, wyróżnienie umieszcza się w nim, a dodatkowy wiersz „Zawiera” jest uzupełnieniem, nie zamiennikiem. W Stanach Zjednoczonych jest odwrotnie: 21 U.S.C. 343(w) dopuszcza albo zwrot „Contains” po wykazie składników, albo źródło alergenu w nawiasie w samym wykazie; angielska wersja narzędzia do żywności pisze ten zwrot, gdy wybierzesz Stany Zjednoczone.

Jak mały może być druk?

Art. 13 ust. 2 wymaga dla obowiązkowych danych szczegółowych czcionki, której wysokość x wynosi co najmniej 1,2 mm, a art. 13 ust. 3 co najmniej 0,9 mm w przypadku opakowań lub pojemników, których największa powierzchnia ma pole mniejsze niż 80 cm². Nasze narzędzie do żywności mierzy wysokość x wybranej czcionki i ostrzega, gdy druk jest mniejszy.

Źródła

  • Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, tekst skonsolidowany z 1 kwietnia 2025 r.: art. 2 ust. 2 lit. d) i e), art. 9 ust. 1, art. 13 ust. 2 i 3, art. 14, art. 21 ust. 1, art. 44 ust. 1 i załącznik II, EUR-Lex
  • Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych (Dz.U. 2015 poz. 29, ze zmianami): § 19 (środki spożywcze oferowane bez opakowania, pakowane w pomieszczeniu sprzedaży na życzenie konsumenta finalnego lub pakowane do bezzwłocznej sprzedaży: wymagane informacje i wywieszka), API Sejmu (ELI)
  • Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 1448): art. 48 ust. 2 (oznakowanie w języku polskim), API Sejmu (ELI)
  • 21 U.S.C. 343(w) (oznakowanie głównych alergenów pokarmowych) i 21 U.S.C. 321(qq) (dziewięć głównych alergenów, w tym sezam od FASTER Act), dla Stanów Zjednoczonych

Dokumenty, na których opiera się ta odpowiedź. Informacje o etykietowaniu, nie opinia prawna; za oznakowanie swojego produktu nadal odpowiadasz ty.